Giới chuyên gia nhận định năm 2026 sẽ đánh dấu bước ngoặt của AI, khi công nghệ này rời xa các bản demo hào nhoáng để đi vào đời sống.
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng và những kỳ vọng bị thổi phồng, trí tuệ nhân tạo đang bước vào năm 2026 với một trạng thái khác khi tỉnh táo hơn, thực tế hơn và gắn chặt với nhu cầu con người.
Trọng tâm của ngành AI đang dịch chuyển rõ rệt. Thay vì chạy đua xây dựng các mô hình ngôn ngữ ngày càng lớn, giới nghiên cứu và doanh nghiệp tập trung vào bài toán khó hơn là làm cho AI dễ triển khai, dễ sử dụng và thực sự hữu ích.
Điều đó đồng nghĩa với việc sử dụng các mô hình nhỏ hơn ở những nơi phù hợp, tích hợp trí tuệ nhân tạo vào thiết bị vật lý và đưa AI hòa vào quy trình làm việc của con người một cách liền mạch.
Lịch sử phát triển AI cho thấy những bước ngoặt lớn thường gắn với khả năng mở rộng. Từ bước đột phá ImageNet năm 2012 đến sự ra đời của GPT-3 năm 2020, niềm tin rằng “mô hình càng lớn càng thông minh” đã chi phối toàn ngành.
Kỷ nguyên mở rộng quy mô với nhiều dữ liệu hơn, nhiều GPU hơn đã từng mang lại những kết quả ấn tượng.
Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học cho rằng cách tiếp cận này đang dần chạm giới hạn. Yann LeCun, cựu trưởng nhóm khoa học AI của Meta, từ lâu đã cảnh báo việc phụ thuộc quá mức vào mở rộng quy mô.
Ilya Sutskever (nhà khoa học máy tính người Canada gốc Israel chuyên về học máy) cũng thừa nhận các mô hình hiện tại đang có dấu hiệu chững lại, đòi hỏi những kiến trúc hoàn toàn mới.
Theo Kian Katanforoosh, CEO Workera, nếu không tìm ra hướng tiếp cận khác, ngành AI khó có thể kỳ vọng những bước tiến đột phá chỉ bằng cách phóng to mô hình hiện có.
Ít hơn nhưng hiệu quả hơn
Một xu hướng nổi bật khác của năm 2026 là sự trỗi dậy của các mô hình ngôn ngữ nhỏ (SLM). Thay vì dùng các mô hình tổng quát khổng lồ, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên các mô hình được tinh chỉnh cho từng lĩnh vực cụ thể, vừa tiết kiệm chi phí vừa đảm bảo độ chính xác.
Andy Markus, Giám đốc dữ liệu AT&T, cho rằng SLM sẽ trở thành công cụ thiết yếu của các doanh nghiệp AI trưởng thành nhờ hiệu suất cao và chi phí thấp.
Quan điểm này cũng được nhiều công ty như Mistral hay ABBYY ủng hộ, đặc biệt trong bối cảnh điện toán biên phát triển mạnh, cho phép AI chạy trực tiếp trên thiết bị cục bộ.
Mô hình thế giới và học qua trải nghiệm
Không chỉ dừng ở ngôn ngữ, AI đang hướng tới việc hiểu thế giới thông qua trải nghiệm. Các mô hình thế giới, là hệ thống học cách vật thể di chuyển và tương tác trong không gian 3D được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt mới.
Năm 2026 có thể chứng kiến sự bùng nổ của lĩnh vực này khi hàng loạt tên tuổi lớn và startup tham gia, từ DeepMind, World Labs của Fei-Fei Li đến các công ty như Runway hay General Intuition.
Trước mắt, tác động rõ rệt nhất có thể xuất hiện trong ngành game, nơi các thế giới ảo ngày càng sống động và tương tác theo thời gian thực.
Tác nhân AI chờ lột xác nhờ chuẩn kết nối MCP
Sau những màn trình diễn chưa như kỳ vọng năm 2025, các tác nhân AI đang có cơ hội “lột xác” nhờ những tiêu chuẩn kết nối mới. Giao thức ngữ cảnh mô hình (MCP) của Anthropic được ví như “USB-C cho AI”, giúp các tác nhân truy cập công cụ, dữ liệu và hệ thống thực tế.
Với sự ủng hộ của OpenAI, Microsoft và Google, MCP có thể trở thành nền tảng để các quy trình làm việc dựa trên tác nhân đi vào ứng dụng hàng ngày, từ dịch vụ khách hàng, bất động sản đến y tế và CNTT.
AI tăng cường, nhưng không thay thế con người
Trái với nỗi lo tự động hóa toàn diện, nhiều chuyên gia cho rằng năm 2026 sẽ là “năm của con người”. AI được kỳ vọng đóng vai trò hỗ trợ, tăng cường năng lực thay vì thay thế lao động. Các vị trí mới về quản trị, an toàn, minh bạch và quản lý dữ liệu AI có thể sẽ xuất hiện nhiều hơn.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo vật lý từ robot, xe tự lái đến thiết bị đeo thông minh sẽ dần thâm nhập thị trường. Trong đó, thiết bị đeo được đánh giá là hướng đi khả thi nhờ chi phí thấp và mức độ chấp nhận cao của người tiêu dùng.
Sau cơn sốt và những lời hứa hẹn, AI đang bước vào giai đoạn trưởng thành. Năm 2026 có thể không còn những cú sốc ngoạn mục, nhưng lại là thời điểm công nghệ này thực sự chứng minh giá trị bền vững.
Theo laodong.vn